Nieuws

Boekenweetje: Wie heeft de boekdrukkunst uitgevonden?

14-01-2016

De boekdrukkunst is een van de belangrijkste uitvindingen uit de geschiedenis, want hiermee kwam er een einde aan het met de hand overschrijven van boeken. Maar wie heeft de boekdrukkunst nu eigenlijk uitgevonden? Was het een Nederlander, een Chinees of een Duitser?


Eerste bladzijde uit de Gutenbergbijbel
Soms krijgen op verschillende plekken verschillende mensen hetzelfde goede idee. Zo zal het ook met de boekdrukkunst zijn gegaan. Want geef toe: boeken met de hand overschrijven, zoals monniken in de middeleeuwen deden, dat is toch geen doen?! Dat moet makkelijker kunnen, dachten verschillende mensen.

Blokdruk
In de elfde eeuw al schijnt Pi Chang in de weer te zijn geweest met het drukken van Chinese karakters. Rond dezelfde tijd, vanaf het jaar 1000, hadden ze in Europa ook iets bedacht: blokdruk. In een houten blok werden alle letters van een pagina uitgesneden, vervolgens met inkt bestreken en afgedrukt op papier. Zo hadden ze een grote stempel waarmee ze veel sneller meerdere afdrukken van hetzelfde boek konden maken.

Losse letters
Het was een vooruitgang, maar nog lang niet ideaal. Ga maar na: schoot je mes even uit, kon je weer helemaal opnieuw beginnen. Om nog maar te zwijgen van de enorme stapel houtblokken die je verzamelde - zelfs een dun boekje van 100 bladzijden leverde toch altijd een stapel van 100 blokken op.
De echte verbetering kwam toen iemand op het idee kwam om losse letters te gaan gebruiken. Je moest een pagina nog steeds lettertje voor lettertje leggen, met loden lettertjes uit een letterkast, maar een vergissing was snel hersteld en de letters kon je na het drukken hergebruiken.

Wil de ware uitvinder opstaan
In Nederland vonden wij dat Laurens Janszoon Coste de boekdrukkunst had uitgevonden, maar daar waren geen bewijzen voor. In Duitsland heeft Johannes Gutenberg tussen 1452 en 1455 zijn eerste boek gedrukt, de Gutenbergbijbel van ruim 1200 pagina´s. Officieel geldt Gutenberg als de uitvinder van de boekdrukkunst.

En Pi Chang? Die had de pech dat de Chinezen in die tijd ongeveer 47.000 tekens gebruikten. Dan zijn die 26 letters uit ons alfabet veel handiger!
In Haarlem kun je trouwens gewoon twee standbeelden van Coster vinden, dus een beetje beroemd is hij nog wel.