Nieuws

Boekenweetje: Wie heeft het boek uitgevonden?

14-01-2016

Monniken schreven in de middeleeuwen met de hand boeken over. Gelukkig werd het drukken van boeken uitgevonden. Maar door wie? Er waren eens een Nederlander, een Duitser en een Chinees...


Eerste bladzijde uit de Gutenbergbijbel
Soms krijgen op verschillende plekken verschillende mensen hetzelfde goede idee. Zo zal het ook met de boekdrukkunst zijn gegaan. Want geef toe: boeken met de hand overschrijven, zoals monniken in de middeleeuwen deden, dat is toch geen doen?! Dat moet makkelijker kunnen, dachten verschillende mensen.

Blokdruk
In de elfde eeuw al schijnt Pi Chang in de weer te zijn geweest met het drukken van Chinese tekens. Rond dezelfde tijd, vanaf het jaar 1000, hadden ze in Europa ook iets bedacht: blokdruk. In een houten blok werden alle letters van een pagina uitgesneden. Als dat helemaal klaar was, streken ze er een dun laagje inkt overheen en drukten het af op papier. Een stempel. Zo konden ze veel sneller meer afdrukken van hetzelfde boek maken.

Losse letters
Het uitsnijden was moeilijk en veel werk. Ga maar na: schoot je mes even uit, kon je weer helemaal opnieuw beginnen.
De echte verbetering kwam toen iemand op het idee kwam om losse letters van lood te gaan gebruiken. De letterzetter maakte lettertje voor lettertje een stempel van een bladzijde. Dat was ook een hele klus, maar een vergissing was snel hersteld en de letters kon je na het drukken hergebruiken.

Er waren eens een Nederlander, een Duitser en een Chinees...
In Nederland vonden wij dat Laurens Coster de boekdrukkunst had uitgevonden. Maar bewijzen konden we dat niet.
In Duitsland drukte Johannes Gutenberg tussen 1452 en 1455 een bijbel van 1200 pagina´s. Hij werd er wereldberoemd mee. Officieel geldt Gutenberg als de uitvinder van de boekdrukkunst.
En Pi Chang? Die had pech. Chinezen gebruikten toen ongeveer 47.000 tekens. Met de 26 letters van ons alfabet ging het in Europa toch wat handiger.
In Haarlem kun je trouwens twee standbeelden van Laurens Coster vinden. Een beetje beroemd is hij dus wel!