Nieuws

Blijf op de hoogte van alles wat er in de boekenwereld gebeurt.

Boekenweetje: Hoor, daar klinkt een sonnet

28-01-2016

Vandaag begint de Poëzieweek 2016. Wat is er dan toepasselijker dan een poëzieweetje: over de oorsprong van het sonnet.


´Shall I compare thee to a summer´s day?
Thou art more lovely and more temperate.´

Het zal je maar gezegd worden, reken maar dat je hart dan op hol slaat. Het is het begin van William Shakespeares beroemde sonnet 18. Shakespeare (1564-1616)schreef talloze sonnetten.
Maar hij was zeker niet de eerste. Zo schreef de Gentse schilder Lucas de Heere in 1665 het eerste sonnet in het Nederlands. Dat ging trouwens niet over de liefde, maar over Alexander de Grote.
Als ´uitvinder´ van het sonnet wordt vaak de van Sicilië afkomstige dichter Giacomo da Lentini genoemd, ergens in de eerste helft van de dertiende eeuw. De Italiaan Francesco Petrarca zorgde dat het sonnet populair werd. Via Frankrijk bereikte de internationale rage ook de Lage Landen en Engeland.

Klinkende regels
In het woord sonnet kun je al iets terugvinden van de oorsprong. Het komt van het Latijnse woord sonare dat klinken betekent. Het sonnet heeft strenge regels, eerst twee strofen van vier regels (kwatrijn) en daarna twee strofen van drie regels (terzine), veertien regels in totaal. Ook het rijmschema is vastgelegd, ABBA ABBA CDC DCD. Doel van deze regels was dat een sonnet goed voor te dragen was en mooi zou klinken.

Maar door de eeuwen heen is er door dichters flink gesleuteld aan het sonnet. De veertien regels zijn nog steeds uitgangspunt, maar er zijn allerlei andere rijmschema´s bedacht, zoals ABAB CDCD EFEF GG.

Sonnet van dropjes

Het sonnet is nog altijd erg populair. Zo schreef Ilja Leonard Pfeijffer, winnaar van de VSB Poëzieprijs 2016, vorig jaar nog speciaal voor de Poëzieweek 2015 een sonnettenkrans, met de titel Giro giro tondo.
Heel bijzondere sonnetten maakt Ted van Lieshout. Hij gebruikt geen woorden, maar maakt beeldsonnetten van dropjes, of van schelpen, of van propjes papier. Onlangs verscheen zijn verzamelbundel Rond, vierkant, vierkant, rond. En het grappige is dat je goed ziet hoe een sonnet in elkaar zit. En als je je best doet, kun je ze horen.