Interviews

Interview: Jowi Schmitz over weglopen, uitbijters en dapper zijn

01-03-2017

Weglopen, hoe doe je dat eigenlijk? Dat vraag Anna zich af in Weg, het nieuwste boek van Jowi Schmitz. Nicky de Boer sprak met de schrijfster over het schrijfproces en over de bijzondere mensen in haar boek.



Foto: Anton L. Prins
Je hebt zes jaar aan Weg gewerkt, best een lange tijd.
Ik heb natuurlijk niet zes jaar aan een stuk aan het verhaal gewerkt. Van die tijd heb ik zeker vier jaar besteed aan nadenken over hoe ik mijn eigen verhaal kon scheiden van het verhaal dat ik aan het schrijven was. Ik ben zelf ook weggelopen en moest vaak de afweging maken of iets echt van belang was voor het verhaal dat ik wilde vertellen, of dat het voor mij persoonlijk belangrijk was.

Heb je daar een voorbeeld van?
Toen ik zelf in Barcelona was had ik mijn viool bij me en heb ik op straat viool gespeeld. Daar wilde ik graag iets over schrijven, maar dat werkte niet. Die viool had geen eigen verhaal, Weg moest niet over muziek gaan, maar over weglopen en wat je doet als je jezelf het huis uitgooit.

Was het schrijven van dit boek voor jou een soort verwerkingsproces?
Het boek bestaat op twee manieren. Ten eerste als een verhaal dat geschreven moest worden, voor mij. Ten tweede als een verhaal voor jongeren over wanhoop, vlucht, avontuur en bevrijding. Soms lopen beide verhalen door elkaar, maar ik geloof wel dat ik uiteindelijk vooral bij het tweede ben uitgekomen. Rode draad in beide gevallen is de vraag: waarom loopt een meisje van 15 weg? En wat zijn daar de gevolgen van?
Als je ruzie hebt met iemand, ga je de confrontatie aan. Dat doet pijn, maar je leert er ook van. Als je wegloopt ga je die confrontatie niet met een ander aan, maar met jezelf. Je vecht dus de hele tijd tegen jezelf, want er is niemand anders om tegen te vechten. Dat proces wilde ik beter begrijpen.

Anna ontmoet op haar reis bijzondere mensen. In het boek beschrijft ze die als uitbijters: zij zijn zo anders dat ze niet in het gewone leven passen. Heb jij deze mensen ook ontmoet?
Alle mensen die in het boek voorkomen bestaan echt, ook de uitbijters. Is dat geen fijn idee? Vind ik tenminste wel. Er zijn meerdere levens mogelijk. Meestal kennen we vooral het leven van naar school gaan, een baan krijgen en binnen het kader van ‘hoe het hoort’ passen. Maar daarbuiten zijn andere mogelijkheden. Zodra je de gebaande paden verlaat kom je ze tegen, die andere levens, die uitbijters. En het fijnste is; je kunt er altijd voor kiezen in zo’n leven mee te gaan.

Ik denk dat veel jongeren zich een periode een uitbijter voelen. Is er iets dat je ze zou willen meegeven?
Het leven is interessanter door dapper te leven en de uitbijter in jezelf te bewaren. Dat is niet per se makkelijk, maar wel uitdagend.

Aan wat voor soort uitdagingen moet ik dan denken?
Nadat ik was weggelopen besloot ik dat ik wilde leren vliegen. Niet in een vliegtuig, echt zelf. Natuurlijk weet ik dat een mens niet kan vliegen, maar ik had zo’n zin in het gevoel gewichtloos te zijn. Ik bedacht dat je dat gevoel misschien wel kon krijgen als je een flikflak maakt. Dus wilde ik dat leren. Toen ik hoorde over de oude clown Rogelio Rivèl die in Spanje woonde ben ik vertrokken om bij hem in de leer te gaan. Elke dag vier uur oefenen. Na een half jaar kon ik er nog steeds niks van; ik bleek heel ongeschikt voor grondacrobatiek. Toen ik terugkwam in Nederland ging ik aan de vechtsport aikido doen. Om dezelfde reden: binnen aikido heb je de ‘vrije val’, dan vlieg je ook door de lucht. Ik ben er uiteindelijk zwarte band in geworden, en nu kan ik het dus, vliegen. Het duurde even; missie geslaagd. Maar als ik mezelf niet de ruimte had gegeven om te fantaseren over vliegen, dan was ik nooit naar Spanje gegaan, dan was ik nooit vechtsport gaan doen, dan was mijn tocht nooit begonnen.

Nu hebben we gesproken over jou, over Anna en over uitbijters, maar dan zijn er ook nog de dieren. Die komen ook steeds terug in je boeken.
Ja, dat doe ik niet bewust. Ze kruipen er steeds weer in. En als ze er dan eenmaal inzitten, raak ik aan ze gehecht.

Lees meer over Jowi Schmitz.