Interviews

Interview: Hubert Slings brengt de Canon van Nederland tot leven

01-09-2017

Op 23 september opent in het Nederlands Openluchtmuseum de tentoonstelling Canon van Nederland, het verhaal van Nederland van hunebed tot heden. Bea Ros interviewde Hubert Slings, voorzitter van stichting Entoen.nu en een van de projectleiders van de tentoonstelling, over wat we er straks kunnen beleven.


Even opfrissen: hoe zat het ook alweer met de historische canon?
Die canon hebben we inderdaad al een tijdje. In 2006 heeft de commissie-Van Oostrom op verzoek van de regering een historische canon vastgesteld: het verhaal van Nederland in vijftig vensters. Daar hebben we toen de website entoen.nu bij ontwikkeld. Enkele jaren geleden is het beheer van de canon en de website in handen gelegd van het Openluchtmuseum, met de opdracht vanuit OCW de canon ook tentoon te stellen.

Geen makkelijke opgave lijkt me, vijftig vensters verbeelden. Hoe hebben jullie dat aangepakt?
De website entoen.nu biedt veel kennis en appelleert vooral aan het hoofd. Met deze tentoonstelling doen we een beroep op hart en handen. Precies zoals je ook kunt doen met historische romans. Voorop staat het verhaal en de beleving. We proberen het historisch besef te prikkelen met een reconstructie van vroeger eeuwen. We hebben er niet voor gekozen letterlijk die vijftig vensters te verbeelden, maar nemen de bezoeker mee op een reis door de tijd.

Vertel eens?
We hebben de grote koepel in ons park gebruikt voor de Canontentoonstelling. Deze bestaat uit vier ruimtes. Eerst kom je een gang binnen met links en rechts korte filmpjes over drie thema´s: hoe bereiden we ons eten, hoe maken we licht en hoe spelen kinderen? Je wandelt vanuit het heden het verleden in, dus van magnetron, lichtschakelaar en playstation naar voedsel verzamelen, vuursteentjes en spelen in het bos. Via de gang kom je in een grote hoge ruimte, met tien historische scènes die je ook weer door de geschiedenis voeren. Met als eerste Trijntje, een skelet van 7500 jaar oud dat bij Hardinxveld-Giessendam is gevonden.

Een skelet! Dat is nog eens iets anders dan de gebouwen waar iedereen het Openluchtmuseum van kent.
Dat klopt. We zijn heel lang het museum geweest van agrarisch Nederland, van zeg 1700-1950. Dat hebben we de afgelopen jaren al verbreed met modernere gebouwen, zoals een Molukse barak en een jaknikker. En nu gaan we dus helemaal terug tot de prehistorie. De Canontentoonstelling biedt je een wandeling door de geschiedenis in zevenmijlslaarzen.

Hoe moet ik me zo´n scène voorstellen?
Per scène hebben we een historisch decor gebouwd. Zo kun je de zeventiende-eeuwse kaartenwinkel van Joan Blaeu binnenwandelen en daar bijvoorbeeld via een computerscherm bladeren door de landkaarten. Verder staan er vitrines met objecten uit die tijd en kunnen bezoekers educatieve spelletjes doen. Een andere scène is een theekoepel aan de Vecht, waar koekjes werden geserveerd op een Delfts blauw bord met daarop een tafereel van een rijke blanke man en een slaaf die werkt op de plantage. Tegen de muur projecteren we dan beelden van een slavenmarkt. Zo tonen we de telkens verschillende kanten van de geschiedenis, in dit geval zowel de rijkdom als de zwarte bladzijde daarachter. In die tien decors zitten 35 van de 50 vensters verwerkt. Zo zie je bij de winkel van Blaeu bijvoorbeeld ook Michiel de Ruijter en de VOC.

En die andere vijftien?
Niet elk venster leende zich even goed voor opstelling in een decor. Spinoza bijvoorbeeld, is vooral een man van ideeën. Maar in de laatste zaal hangt een enorm scherm met alle vijftig vensters aanklikbaar op een rij. Verder is er nog een filmzaal waarin we Nederland in relatie tot de rest van de wereld belichten: hoe dit gebied in vroeger tijden tegen de evenaar aan lag en de veranderende grenzen en handelscontacten door de eeuwen heen. Elke bezoeker krijgt een ‘tag´, een kaartje waarmee hij spelletjes kan doen en informatie vastleggen. Via een persoonlijke pagina op de website kan hij extra informatie verzamelen over een favoriet onderwerp.

Met ook boekentips?
Niet direct, maar dat zou natuurlijk wel kunnen. Boeken komen wel aan bod in kleine wisseltentoonstellingen. We starten met ‘Gekleurd door de tijd´, over beeldvorming van Floris V en Willem van Oranje vroeger en nu, onder meer in boeken. Verder zijn we met de KB in gesprek, die wil in Den Haag een tentoonstelling inrichten met oude boeken uit de KB-collectie bij de canonvensters.

Dus leesbevordering is geen uitgangspunt bij de tentoonstelling?
Nee, boeken en tentoonstellingen zijn twee verschillende manieren om de geschiedenis te beleven. Wel twee die elkaar kunnen aanvullen en verrijken. Het gaat om een mix aan ervaringen. En op entoen.nu blijven we natuurlijk boekentips bij de canonvensters geven.

Hoe verhoudt de Canontentoonstelling zich tot de rest van het museumpark?
In het park waren al vijftien vensters uitgewerkt, zoals de Watersnoodwoning of de boerderij uit Budel die in de Eerste Wereldoorlog een belangrijke rol speelde bij het helpen van Vlaamse vluchtelingen om over de ‘dodendraad´ te komen. Dat maakt altijd veel indruk op de schoolklassen die hier op bezoek komen. Een leraar zou dan natuurlijk mooi een boek als Achter de draad van Hans Kuyper kunnen tippen.

Wat is jouw favoriete venster?
Ik heb ze natuurlijk alle vijftig even lief. Maar als ik moet kiezen dan Hebban olla vogala. Ik ben en blijf nou eenmaal literatuurwetenschapper. Historici hebben nogal eens de neiging om te zeggen dat Nederland nog helemaal niet zo lang bestaat, hooguit pas bij Willem van Oranje. Maar al ruim duizend jaar delen we niet alleen hetzelfde grondgebied, maar spreken we ook dezelfde taal. Daar vraagt dit venster aandacht voor.

Meer informatie
Boeken bij de canon:
themalijst Leesplein
Website bij de canon: www.entoen.nu en www.canonvannederland.nl (in voorbereiding)